Jak działa oddychanie?
Niezależnie od tego, czy przez nos, czy przez usta – bez oddychania i bez tlenu, który w ten sposób przyjmujemy, nie moglibyśmy przeżyć. Oddychanie to jednak coś więcej niż tylko wdech i wydech, które w zależności od sytuacji postrzegamy mniej lub bardziej świadomie.
W ciągu minuty wdychamy i wydychamy około sześciu litrów powietrza. Powietrze to przepływa obok krtani i strun głosowych przez tchawicę do płuc, gdzie w oskrzelach i pęcherzykach płucnych zachodzi niezbędna do życia wymiana gazowa. Tlen, który trafia z powietrzem do płuc, jest wchłaniany przez krew. W zamian podczas wydechu oddajemy dwutlenek węgla wyprodukowany w organizmie. Łącznie każdego dnia przez krew transportowanych jest do komórek 500 litrów tlenu.
Oddychanie to złożona współpraca między bardzo różnymi mięśniami i grupami mięśni. Dzięki napięciu nasz najważniejszy mięsień oddechowy, przepona, wraz z mięśniami międzyżebrowymi sprawia, że klatka piersiowa może się unieść. Dzięki temu płuca zyskują wystarczająco dużo miejsca, aby rozszerzyć się w górę i do przodu. Jednocześnie – przy prawidłowym, tak zwanym oddychaniu brzusznym – przepona kurczy się, tworząc dodatkowe miejsce dla płuc od dołu. Gdy tylko mięśnie oddechowe się rozluźniają, zużyte powietrze może być swobodnie wydychane.
Oddychanie zewnętrzne, oddychanie wewnętrzne?
W biologii rozróżnia się oddychanie zewnętrzne i wewnętrzne. Oddychanie zewnętrzne to proces zachodzący podczas oddychania płucnego, czyli wymiana gazowa. Nawiasem mówiąc, oddychanie zewnętrzne jest właściwe nie tylko dla ludzi, ale także dla wszystkich ssaków, ryb (przez skrzela) oraz owadów (przez tchawki). Oddychanie wewnętrzne opisuje biochemiczny proces oddychania komórkowego, a także wchłanianie tlenu z krwi przez komórki oraz oddawanie przez nie dwutlenku węgla do krwi.
Jak oddychać prawidłowo?
Jako jedna z najważniejszych funkcji organizmu, oddychanie jest sterowane przez pień mózgu i autonomiczny układ nerwowy. Dlatego prawidłowe oddychanie jest odruchem i samo w sobie przebiega całkowicie bezwiednie. Osoby napięte mają większe trudności z oddychaniem. Czy próbowałeś kiedyś zwrócić uwagę na swój oddech? Gdy człowiek jest spięty, skurczony lub zestresowany, często pojawia się uczucie duszności. Oddychamy płytko, przepona nie może się rozszerzyć, wciągnięte powietrze pozostaje wysoko, a organizm jest zaopatrywany w zbyt małą ilość tlenu. Nazywa się to również oddychaniem szczytowym. Skutkami takiego błędnego oddychania są zmęczenie, brak koncentracji, a nawet problemy trawienne. Gdy jesteśmy zrelaksowani lub zmęczeni, oddychamy nieświadomie i przede wszystkim głęboko do brzucha. Jest to oddychanie przeponowe.
Prawidłowego oddychania można się nauczyć. W niektórych przypadkach terapia oddechowa może mieć sens w profilaktyce lub leczeniu chorób. W indywidualnych przypadkach terapie te są również refundowane przez kasy chorych.
Dlaczego postawa ciała jest ważna dla oddychania?
Kto siedzi przygarbiony i źle na krześle, obciąża nie tylko kręgosłup, ale także uciska przeponę i mięśnie brzucha. Utrudnia to swobodne i głębokie oddychanie. W najgorszym przypadku prowadzi to nie tylko do bólów pleców, ale również niepotrzebnie obciąża drogi oddechowe.
To samo dotyczy napięć mięśniowych i stresu w miejscu pracy: czasem aż „zapiera dech w piersiach”. Tutaj pomaga prawidłowa pozycja siedząca: należy usiąść prosto na krześle, trzymając dłonie luźno na udach. Siedząc wygodnie, opuszczamy podbródek do klatki piersiowej tak długo, aż poczujemy rozciąganie w karku. Jednocześnie powoli i głęboko oddychamy przeponowo. Profilaktycznie pomaga oczywiście stosowanie w biurze krzesła, które wspiera wyprostowaną, zrelaksowaną postawę, takiego jak krzesła biurowe Swopper, Muvman lub 3Dee od Aeris.
